Toneelvoorstelling met AD 'Voor het Pensioen' in de Bourlaschouwburg
Antwerpen, zondag 25 januari 2026Met Voor het pensioen (Een komedie van de Duitse ziel) schreef de Oostenrijkse auteur Thomas Bernhard (1931-1981) in 1979 zijn naar eigen zeggen beste toneelstuk. Het is een zwarte, grimmige komedie over een samenleving die bespookt blijft door haar extreemrechtse verleden.
Het stuk speelt zich af ten huize van de familie Höller op 7 oktober, de verjaardag van Heinrich Himmler, voormalig SS-leider. Rudolf Höller, ooit kampcommandant en sinds jaren gerespecteerd voorzitter van de rechtbank, gaat bijna met pensioen. 7 oktober is voor hem en voor zijn zus Vera een hoogdag. Clara, hun jongere aan een rolstoel gekluisterde zuster, staat aan de zijlijn van deze viering. Ze gaat gebukt onder het gewicht van het verleden en ziet met lede ogen aan hoe haar familie de wreedheden omarmt.
In het claustrofobische en incestueuze huis van de Höllers ontvouwt zich een ideologisch machtsspel. Een feest dat gaat over schuld, wrok, ontkenning en moreel verval. En over familiebanden die nooit kunnen worden verbroken.
Bernhard kaart in Voor het pensioen de onmacht en hypocrisie aan van het naoorlogse Duitsland tegenover het eigen naziverleden, het stilzwijgen over de oorlogsschuld. Via de onrustbarende extreemrechtse retoriek van zijn verstarde personages ventileert hij zijn walging. Tegelijk stelt Bernhard vast dat wij zelf wellicht niet veel beter zijn.
Tom Dewispelaere ensceneert dit stuk niet zomaar. De concrete aanleiding is de verontrustende normalisering van een woordenschat en een gedachtegoed dat de directe erfgenaam is van het rechts-extremisme van de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. Veel uitspraken waarvan we dachten dat die tot de marges van onze politieke cultuur verdreven waren, staan opnieuw in het centrum van het maatschappelijk debat.
Thomas Bernhard geeft ons met Voor het pensioen meer dan een geschiedenisles. Het is een uitnodiging om te blijven nadenken over hoe de schaduwen van het verleden ons blijven achtervolgen in het heden. Hoe ver mensen gaan in hun zoektocht naar houvast.
Beschik je als VeBeS-lid over een A-kaart met kansentarief, is de prijs voor je ticket slechts 2,00 euro.
Als je graag meegaat, spreken we af om ten laatste 14.20 uur aan de ingang van de Bourlaschouwburg. Dit geeft ons nog voldoende tijd. De acteurs stellen zich voor en achteraf testen we de oortjes nog.
Inschrijven doe je best zo snel mogelijk bij Dorothy De Bakker op het nummer 0486 10 11 03 of door haar een mailtje te sturen op doro.db@telenet.be.
Leden en kinderen betalen 22,00 euro. Begeleiders nemen gratis deel.
Plaats: Bourlaschouwburg, Komedieplaats 8, Antwerpen
Je inschrijving is pas definitief na storting op IBAN BE90 8538 8664 7932 van VeBeS Antwerpen met vermelding ‘260125’.
Dorothy De Bakker (stuurgroep Antwerpen)
SOS-nummer: 0486 10 11 03
